Brčko danas

36. POZORIŠNI SUSRETI: Vida Ognjenović: "Kozocid", Gradsko pozorište Podgorica

BUNT PRESELITI IZ SFERE PRIVATNOG U SFERU JAVNOG

27.11.2019 09:13
Slika
 

Na sceni kaskadne bijele kocke, kao tesano kamenje, i na njima koza s lijeva, a s desna osušeno drvo /scenografija Geroslava Zarića/, ambijent je u kome je sinoć izvedena predstava KOZOCID, autorski projekt mnogonagrađivane spisateljice i režiserke Vide Ognjenović.

Tekst je zasnovan na istinitom događaju. Vida Ognjenović je obradila događaj iz nekadašnje Jugoslavije kada je prioritet petogodišnjeg plana obnove i izgradnje nakon Drugog svjetskog rata bila industrijalizacija zemlje. Stručnjaci su tada procijenili da bi u planinskim krajevima Hercegovine, Dalmacije i Crne Gore, trebalo razvijati drvnu industriju. Da bi se stvorili uslovi, morale su se istrijebiti koze, odnosno načiniti svojevrstan genocid nad kozama, odnosno “Kozocid”.

,,Koze su simbol zaostalosti”, ,,Naš plan je da potpuno promijenimo lice Crne Gore”, ,,Plan je da isušimo Skadarsko jezero, to je samo nepotrebna vodurina”, ,,Plan je da postanemo žitna velesila”, govori predsjednik koga tumači Mišo Obradović, a publika se grohotom smije  i aplaudira.

U prvom dijelu predstave izvrnuta je ruglu beskrupulozna partijska ambicioznost, poslušnost i jednoumlje. Precizno doziranom ironijom i oštrim, na momente, sirovim humorom potcrtan je apsurd da je svaki bunt protiv režima zapravo bunt protiv „državnog progresa“ i „opštenarodnog dobra“, pa se pojedinci u takvim sistemima teško odvaže na pobunu iz straha od reprekusija i egzistencijalne nesigurnosti.

Suočeni sa izborom između poštovanja partijske naredbe i svog opstanka, seljaci se neodlučno bune, uglavnom onda kada u njihovoj blizini nema predstavnika vlasti.  A onda stiže Stručnjak iz Beograda, profesor Raško, koji smatra da ,,životinje ne lažu”. Profesor se pita da li je moguće da je nekom palo na pamet da uništi to bogatstvo, te govori da su koza i ovca dva svijeta. Koza je visok naboj otpora, a ovca jedva da ima puls, pa teško da je bilo ikog u Sali doma kulture  ko nije u kozi i ovci prepoznao metaforu za dvije vrste ljudi. Potom profesor veterine ustvrdi da „u cijeloj istoriji nije bilo ukupno ni tri seljačke bune“, odnosno da su seljaci najranjivija socijalna grupa kojoj je najlakše nametnuti autoritet i bojazan od javnog bunta.

Rješenje za svoj problem, uz profesorovu pomoć, nalaze tako što preoblače kozu u ovcu i dobijaju hibrid koji se zove "ovcokoz".

Glumci su uigrano funkcionirali na sceni, uspijevajući da nam prenesu duhovitost teksta Vide Ognjenović. Mišo Obradović briljantno tumači lik predsjednika općine, tipičnog poslušnika vlasti i demagoga, slijepog sljedbenika instrukcija kadrova “odozgo”, odnarođenog od briga onih kojima vlada. Također i Igor Đorđević u ulozi profesora veterine. On se duhovitošću i istinoljubivošću podruguje praznoj demagogiji i vizijama progresa koji počiva na suludim idejama uništenja prirodnih resursa. Goran Slavić je vjerno oblikovao lik Makonje – ulizice i ambicioznog mladog partijskog kadra, koji je bezuslovnu predanost partijskim zadacima učinio zaista karikaturalnim. Katarina Krek je tumačeći lik Jane lajavice dočarala žensku hrabrost i spremnost na bunt koji okolina uvijek doživljava kao nepromišljenu žensku glupost, pa otuda i nadimak „lajavica“. Mladen Nelević je prikazao očaj i nemireći stav sa nepopularnom odlukom da se koze unište, pa neprestano izgovara „Ali ne i bijele?“, dovodeći suludu odluku rukovodstva do nivoa komičnog apsurda.

Kostimi Ljiljane Dragović prikazali su ambijent i vrijeme odvijanja radnje, akcentirajući pripadnost određenoj klasi, pa se sudaraju uglađeni službenici i tradicionalno, sirotinjski, obučeni seljaci.

Posebno pamtljivi su rediteljski filmski “trikovi”, upotreba  freeze frame-a (zamrzavanje kadra) koji su otvorili prostor naratoru (Dejan Đonović) da prezentira kratak izvještaj  o karakteru ili životu lika, dok se radnja optički „zamrzava“ dok taj iskaz traje.

 

Aplauzi i smijeh koji su se sinoć čuli kao da su pokazali brzu identifikaciju publike sa problematikom koju su gledali.

Almir Zalihić

0 0